Jeśli firma posiada wartościowy majątek, leasing zwrotny pozwala rozważyć pozyskanie środków bez rezygnacji z dalszego użytkowania aktywa. Jest to forma finansowania, której efekt zależy m.in. od wyceny, kwoty finansowania, kosztów, podatków, harmonogramu płatności i warunków zaakceptowanych przez leasingodawcę.
W ramach transakcji przedsiębiorca sprzedaje posiadany składnik majątku firmie leasingowej, a następnie korzysta z niego na podstawie zawartej umowy leasingu. Poniżej wyjaśniamy zasady tego rozwiązania, jego potencjalne korzyści i ryzyka oraz wpływ na płynność firmy.
Leasing zwrotny – co to jest i jak działa w praktyce?
Leasing zwrotny polega na tym, że przedsiębiorca sprzedaje posiadany składnik majątku firmie leasingowej, otrzymuje z tego tytułu środki finansowe, a następnie ten sam składnik zostaje objęty umową leasingu, dzięki czemu firma może nadal z niego korzystać w zamian za opłacanie rat leasingowych. Przedsiębiorca może sprzedać finansującemu np. maszynę, nieruchomość, urządzenie produkcyjne lub flotę pojazdów.
Typowy przebieg transakcji obejmuje identyfikację aktywa, sprawdzenie jego własności i stanu prawnego, wycenę, uzgodnienie ceny oraz kwoty finansowania, zawarcie umów i wypłatę środków. Przedsiębiorca zachowuje możliwość korzystania z przedmiotu, ale jego własność przechodzi na finansującego.
Leasing zwrotny warto rozważyć, gdy firma posiada wartościowy, spłacony majątek i potrzebuje kapitału obrotowego lub środków na inwestycje. Przeciwko transakcji przemawiają niekorzystna wycena, wysokie koszty albo brak stabilnych przepływów wystarczających do regulowania przyszłych rat.
Jak leasing zwrotny wpływa na płynność finansową firmy?
Sprzedaż aktywa może przynieść jednorazowy wpływ środków, które firma przeznaczy np. na bieżące zobowiązania, inwestycje lub zabezpieczenie płynności. Kwota wypłaty nie musi odpowiadać pełnej wartości rynkowej przedmiotu. Wpływają na nią m.in. wycena, limity finansowania, potrącenia i koszty transakcji.
Uzyskany kapitał nie jest darmowy. Przyszłe przepływy obciążają raty leasingowe, opłaty, ubezpieczenie, podatki oraz ewentualny wykup. Dlatego jednorazowy zastrzyk gotówki trzeba zestawić z całkowitym kosztem finansowania i harmonogramem płatności.
Wpływ leasingu zwrotnego na przedsiębiorstwo najlepiej ocenić w kilku obszarach:
- cash flow – sprzedaż aktywa powoduje jednorazowy wpływ gotówki i może szybko poprawić bieżącą płynność firmy. W kolejnych miesiącach przepływy obciążają jednak raty leasingowe, opłaty oraz ewentualne koszty wykupu,
- bilans – firma zamienia posiadany składnik majątku na środki pieniężne, a jednocześnie może pojawić się zobowiązanie związane z leasingiem oraz prawo do korzystania z aktywa. Oznacza to, że leasing zwrotny nie zawsze prowadzi do prostego „odchudzenia” bilansu,
- rachunek wyników – sprzedaż aktywa może skutkować powstaniem wyniku na transakcji, natomiast w kolejnych okresach wynik firmy obciążają koszty związane z leasingiem,
- wskaźniki finansowe – wzrost gotówki może krótkoterminowo poprawić wskaźniki płynności, ale pojawienie się zobowiązań leasingowych może jednocześnie zwiększyć poziom zadłużenia. Dlatego leasing zwrotny poprawia przede wszystkim dostęp do kapitału, ale nie musi automatycznie poprawiać wszystkich wskaźników finansowych.
Jakie korzyści i ryzyka niesie leasing zwrotny dla firm?
Do potencjalnych korzyści leasingu zwrotnego należą:
- pozyskanie środków z aktywa, które firma nadal wykorzystuje w działalności,
- ograniczenie potrzeby angażowania dodatkowego kapitału własnego, przy uwzględnieniu opłaty wstępnej i kosztów transakcji,
- dopasowanie harmonogramu płatności do sezonowości przychodów,
- rozliczenie określonych wydatków zgodnie z aktualnymi przepisami podatkowymi.
Nie każda rata ani każda jej część automatycznie stanowi koszt uzyskania przychodu. W leasingu finansowym zasady rozliczania rat i amortyzacji różnią się od reguł stosowanych przy leasingu operacyjnym.
Transakcja wiąże się również z ryzykami:
- finansujący lub wskazany przez niego rzeczoznawca przyjmie niższą wartość aktywa albo kwotę finansowania,
- całkowity koszt okaże się wyższy niż koszt sprzedaży aktywa lub innego źródła kapitału,
- raty i opłaty nadmiernie obciążą przyszłe przepływy pieniężne,
- naruszenie umowy doprowadzi do jej wypowiedzenia, rozwiązania, obowiązku zwrotu lub odzyskania przedmiotu,
- umowa przewidzi dodatkowe koszty, np. ubezpieczenia, obsługi, wyceny, zmiany harmonogramu, opóźnień, wcześniejszego zakończenia lub wykupu,
- korzystanie z aktywa, jego modyfikacja, sprzedaż albo obciążenie zostaną ograniczone.
Przed podpisaniem dokumentów warto porównać całkowity koszt transakcji z kredytem, pożyczką i innymi źródłami finansowania oraz sprawdzić zasady wcześniejszego zakończenia umowy, opóźnień, zwrotu przedmiotu i wykupu.
Rodzaje transakcji – różnice między leasingiem operacyjnym a finansowym
Leasing zwrotny występuje w wariancie określanym jako operacyjny lub finansowy. Te określenia mogą mieć odmienne znaczenie w prawie podatkowym, rachunkowości i samej umowie, dlatego nie należy traktować ich jako identycznej klasyfikacji we wszystkich obszarach.
W wariancie operacyjnym odpisów amortyzacyjnych dla celów podatkowych dokonuje finansujący, a korzystający rozlicza opłaty zgodnie z warunkami ustawy i umowy. W wariancie finansowym zasady amortyzacji i ujęcia aktywa przypadają korzystającemu, ale nie oznacza to automatycznego przeniesienia własności prawnej przedmiotu w trakcie umowy.
W leasingu zwrotnym VAT może pojawić się już przy sprzedaży składnika majątku firmie leasingowej. Jeżeli sprzedaż podlega opodatkowaniu VAT, przedsiębiorca wystawia fakturę i rozlicza podatek należny zgodnie z zasadami właściwymi dla danego aktywa. Następnie sposób rozliczenia VAT zależy od konstrukcji leasingu.
W leasingu operacyjnym leasing jest co do zasady traktowany jako świadczenie usług, dlatego VAT jest naliczany wraz z kolejnymi opłatami leasingowymi. W leasingu finansowym, jeżeli dla celów VAT transakcja jest kwalifikowana jako dostawa towarów, obowiązek podatkowy może powstać jednorazowo przy wydaniu przedmiotu, a VAT jest rozliczany od wartości całej dostawy, a nie stopniowo przy każdej racie.
Prawo przedsiębiorcy do odliczenia VAT zależy natomiast od tego, czy i w jakim zakresie przedmiot leasingu służy działalności opodatkowanej VAT. Szczególne ograniczenia mogą dotyczyć m.in. samochodów osobowych.
Wykup nie jest obowiązkowym elementem każdej umowy. Może być opcjonalny, nie występować albo mieć warunki określone w umowie.
Porównanie leasingu zwrotnego z innymi formami finansowania
W kredycie lub pożyczce zabezpieczonej na aktywie, np. zastawem przewidzianym w umowie, przedsiębiorca pozostaje właścicielem przedmiotu, a finansujący otrzymuje zabezpieczenie spłaty. W leasingu zwrotnym własność przechodzi na finansującego, natomiast firma nadal korzysta z aktywa na podstawie umowy.
| Cecha | Leasing zwrotny | Kredyt lub pożyczka zabezpieczona |
|---|---|---|
| Własność aktywa | Przechodzi na finansującego | Zostaje u przedsiębiorcy |
| Dostęp do aktywa | Dalsze użytkowanie w leasingu | Bez zmiany użytkowania |
| Źródło środków | Sprzedaż własnego aktywa | Finansowanie dłużne |
| Spłata | Raty leasingowe | Raty kapitałowo-odsetkowe |
| Zabezpieczenie | Sam przedmiot leasingu | Zastaw, hipoteka lub inne zabezpieczenie |
| Wykup | Możliwy, zależnie od umowy | Nie dotyczy |
Leasing zwrotny – przykład transakcji krok po kroku
Poniższy przykład ma charakter hipotetyczny i pokazuje mechanizm transakcji. Sp. z o.o. posiada wycinarkę laserową o założonej wartości rynkowej 1 000 000 zł netto. Jej wartość księgowa po amortyzacji wynosi 600 000 zł. Spółka potrzebuje kapitału na zakup surowców do realizacji kontraktu eksportowego. Przyjmijmy, że strony uzgadniają sprzedaż za 800 000 zł netto, umowę na 60 miesięcy, opłatę wstępną 80 000 zł i wykup 8 000 zł netto. Sposób rozliczenia VAT oraz pozostałe koszty wymagają odrębnej analizy.
- Finansujący weryfikuje własność, stan prawny i techniczny maszyny oraz zleca wycenę zgodnie ze swoją procedurą.
- Strony uzgadniają cenę sprzedaży i kwotę finansowania, a następnie zawierają umowę sprzedaży oraz umowę leasingu.
- Finansujący wypłaca środki zgodnie z dokumentami. Jeśli opłata wstępna jest potrącana z ceny sprzedaży, spółka otrzymuje 720 000 zł przed uwzględnieniem innych kosztów. Jeżeli jest płatna dodatkowo, przepływ wygląda inaczej.
- Maszyna pozostaje w hali produkcyjnej, a spółka korzysta z niej i reguluje raty zgodnie z harmonogramem. Podatkowe ujęcie rat zależy od spełnienia warunków ustawowych.
- Po zakończeniu umowy spółka wykupuje maszynę za 8 000 zł netto tylko wtedy, gdy przewiduje to umowa i zostaną spełnione określone warunki.
Przykład nie jest ofertą ani rekomendacją podatkową. Kwota wypłaty, harmonogram, koszty i wykup zależą od konkretnej transakcji.
Jak zaplanować leasing zwrotny z FinSpace Capital?
Przygotowanie transakcji wymaga dokumentacji finansowej, technicznej i prawnej. W FinSpace Capital wspieramy firmy w analizie posiadanego majątku, doborze odpowiedniego wariantu finansowania oraz rozmowach z instytucjami finansującymi.
Wstępna analiza sytuacji finansowej i weryfikacja dokumentów są u nas bezpłatne i niezobowiązujące. Pomożemy Ci sprawdzić, czy leasing zwrotny może być odpowiednim rozwiązaniem dla Twojej firmy, oszacować możliwości uwolnienia kapitału z posiadanego majątku i porównać dostępne warianty finansowania. Skontaktuj się z FinSpace Capital, aby omówić swoją sytuację i dostępne możliwości.